Long Thành Airport: Sự tăng tốc không ngừng
Dưới áp lực thời gian, chỉ còn vài ngày nữa, nhà ga hành khách cùng hạ tầng đường băng của dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ chính thức khởi công. Sau hơn một năm “trượt” tiến độ so với kế hoạch ban đầu, hai hạng mục quan trọng nhất sẽ khai máy, trong sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị, kỳ vọng đưa giấc mơ “siêu” cảng hàng không quốc tế sớm thành hiện thực.
Sẵn sàng “đổ” lực thi công
Tổng công ty Cảng hàng không VN (ACV), là chủ đầu tư của dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, vừa thông báo rằng họ sẽ chính thức khởi công xây dựng nhà ga hành khách và đường băng cất hạ cánh vào ngày cuối cùng của tháng 8. Đây là những công trình quan trọng và có giá trị lớn đánh dấu sự tiến bộ của dự án đại dự án này.
Tại sân bay Long Thành, nhà ga hành khách được đánh giá có giá trị lên tới 35.000 tỉ đồng, nó không chỉ là một phần xây dựng, mà còn là “trái tim” của sân bay này. Hình ảnh hoa sen, xuất hiện xuyên suốt trong quá trình thiết kế, từ mái che bên ngoài đến góc nhìn mặt chính và nội thất của khu vực sảnh làm thủ tục, tạo nên một tác phẩm nghệ thuật độc đáo và tôn vinh nét đẹp văn hóa Việt Nam.
Dự án kiến trúc ấn tượng này tập trung vào ô lấy sáng và ô thông tầng trung tâm, tạo nên một không gian sáng sủa và kết nối với thiên nhiên trong nhà ga. Với diện tích rộng lớn lên đến 150 ha, nhà ga được thiết kế với hai luồng đi và đến tách biệt, bao gồm tầng trệt và 3 lầu, đỉnh mái cao lên tới gần 46 mét và bố trí 40 vị trí đỗ máy bay, mang lại sự hoàn hảo cho sân bay hiện đại này.
Công trình ban đầu được kế hoạch khởi công vào cuối năm 2022 và hoàn thành để đưa vào khai thác vào năm 2025. Tuy nhiên, do vấn đề liên quan đến thủ tục đấu thầu cho việc chọn nhà thầu thi công, tiến độ đã bị trì hoãn gần 1 năm. Hiện tại, chúng tôi đang sẵn sàng bước vào giai đoạn thi công chính thức sau thời gian chờ đợi này. Để đảm bảo dự án hoàn thành đúng chất lượng và tiêu chuẩn, chúng tôi đã nộp đơn xin Chính phủ cho phép kéo dài thời gian hoàn thành nhà ga đến năm 2026 trước khi đưa nó vào hoạt động.
Ngoài ra, công trình đường băng cất hạ cánh, với tổng trị giá 7.308 tỷ đồng, dự kiến sẽ mất 700 ngày để hoàn thành. Đường băng này có chiều dài 4.000 mét và rộng 45 mét, bao gồm một hệ thống 2 đường lăn song song, 6 đường lăn thoát nhanh, và các đường lăn nối khác, với tổng diện tích khoảng 69,3 ha. Bên cạnh đó, sẽ có 4 sân đỗ tàu bay và các sân đỗ phương tiện phục vụ mặt đất với diện tích khoảng 12,4 ha.
Sáng ngày 25.8, sau 5 năm bước đi khó khăn, UBND tỉnh Đồng Nai đã bàn giao 5.000 ha mặt bằng cho dự án sân bay Long Thành, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình triển khai. Với khối lượng công việc lớn, tỉnh Đồng Nai đã không ngừng điều động và biệt phái hơn 100 cán bộ để hỗ trợ kỹ thuật và giải phóng mặt bằng cho huyện Long Thành. Hiện nay, các công việc đào đắp và san nền của dự án cũng đã được hoàn thành một cách cơ bản.
Ông Lại Xuân Thanh, Chủ tịch HĐQT ACV, đã tường thuật rằng ngay từ khi trình Chính phủ và Quốc hội báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, chủ đầu tư đã rõ ràng xác định mục tiêu của công trình với một thiết kế kỹ thuật mở, mục tiêu mang tính toàn cầu, sử dụng và áp dụng các công nghệ hàng đầu thế giới trong ngành hàng không. Các công nghệ tiên tiến như tự động hóa thủ tục hành khách, hệ thống tự động quản lý hành lý, hệ thống tự động hóa thủ tục nhập xuất cảnh, và công nghệ sinh trắc học đã được tích hợp và triển khai tại Cảng Hàng không quốc tế Long Thành.
Hiện nay, mặt bằng móng của hạng mục nhà ga sân bay đã hoàn thành, và phía nhà thầu đã sẵn sàng đổ quân, kích hoạt máy móc để tiến hành thi công ngay sau khi nhận được phát lệnh vào ngày 31.8 tới. Những khó khăn và vướng mắc lớn nhất, bao gồm việc làm cho mặt bằng thích hợp và quá trình đấu thầu, đã được vượt qua thành công. Yếu tố khách quan, như căng thẳng về nguyên vật liệu xây dựng giai đoạn trước, đã được giải quyết và ổn định sau sự quyết liệt của Chính phủ. Tiến độ tiếp theo của dự án phụ thuộc vào công tác quản lý dự án của ACV, là yếu tố chủ quan duy nhất còn lại.
Theo ông Lại Xuân Thanh, Cảng HKQT Long Thành đánh dấu một bước tiến quan trọng với tư cách là dự án lớn nhất từ trước đến nay mà ACV đã đảm nhận việc đầu tư. Dự án này không chỉ đòi hỏi tổng mức đầu tư lớn, mà còn phức tạp về mặt kỹ thuật, đòi hỏi sự kết hợp hoàn hảo giữa các hạng mục từ xây dựng, thiết bị đến các hệ thống thông tin. Để đảm bảo sự thành công của dự án, chúng tôi đã tiến hành một quy trình đấu thầu quốc tế khắt khe, nhằm lựa chọn ra đơn vị đứng đầu có năng lực và kinh nghiệm tối ưu trong việc triển khai. Đồng thời, chúng tôi đã thuê một công ty tư vấn giám sát hàng đầu từ Nhật Bản, nhằm đảm bảo sự đôn đốc, theo dõi tiến độ dự án, và duy trì kiểm soát chặt chẽ đối với chất lượng công trình.
Bên cạnh việc thi công Cảng HKQT Long Thành, đồng thời, dự án nhà ga T3 của sân bay Tân Sơn Nhất, bao gồm các yếu tố như nhà ga hành khách, nhà xe cao tầng tích hợp với dịch vụ phi hàng không, và hệ thống cầu cạn phía trước, cũng đã bắt đầu được triển khai. Điều đáng chú ý là đây là lần đầu tiên mà hai dự án trọng điểm quốc gia với quy mô đầu tư lớn như vậy được triển khai đồng loạt. Điều này đặt ra những thách thức không nhỏ cho phía chủ đầu tư về khả năng huy động nguồn lực và tổ chức giám sát. Tuy nhiên, ACV đã nỗ lực hết mình, tận dụng nguồn lực lớn nhất và tốt nhất, và xác định rõ những khó khăn để quyết tâm vượt qua chúng, nhằm đảm bảo rằng các dự án sẽ được hoàn thành đúng kế hoạch và đúng hẹn.
Tăng tốc giao thông kết nối
Trước khi bắt đầu công việc xây dựng nhà ga chính, vào ngày 14 tháng 7, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã tiến hành một buổi lễ khởi công ấn tượng, phối hợp cùng Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai, để đánh dấu sự khởi đầu của việc xây dựng hệ thống giao thông quan trọng nối liền tuyến số 1 (T1) và tuyến số 2 (T2) của dự án thành phần 3. Tuyến chính số 1 có chiều dài 4,3 km và được thiết kế để đạt tốc độ tối đa 80 km/giờ, tuân theo các tiêu chuẩn đường chính đô thị. Từ đó, nó sẽ tạo ra một liên kết vận tải quan trọng, kết nối sân bay Long Thành với khu vực thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía tây của sân bay, mở ra những cơ hội mới trong việc cải thiện giao thông và phát triển kinh tế khu vực.
Tuyến chính số 2, với độ dài 3,5 km và tiêu chuẩn đường cao tốc, không chỉ là một con đường công vụ phục vụ vận chuyển máy móc và trang thiết bị chính cho việc thi công các hạng mục sắp triển khai trong dự án, mà còn là một tuyến đường được ưu tiên xây dựng hàng đầu. Được xây dựng trên tuyến cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, với vận tốc thiết kế đạt 100 km/giờ, tuyến đường này đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kết nối cho Cảng HKQT Long Thành.
Thực tế, từ khi Bộ GTVT đề xuất dự án Cảng HKQT Long Thành, vấn đề hạ tầng giao thông kết nối đã trở thành một trong những thách thức hàng đầu. Hiện tại, chúng ta đang đối mặt với một thách thức lớn. Một chủ hãng hàng không Việt Nam đã chia sẻ rằng các hãng đang nói lên một mong muốn chung, đó là mong chờ sự hoàn thiện của Cảng HKQT Long Thành, để họ có cơ hội mở rộng đội bay và mạng lưới bay của mình. Tuy nhiên, mối lo ngại lớn nhất nằm ở việc di chuyển của người dân từ TP.HCM đến đó. Nếu không có sự kết nối tốt, việc chuyển đổi từ Sân bay Tân Sơn Nhất sang Long Thành có thể trở thành một thách thức đối với các hãng hàng không.
Theo dự báo của ACV, khi dự án Cảng HKQT Long Thành hoàn thành, khoảng 80% lưu lượng hành khách quốc tế đi và đến sân bay sẽ có nhu cầu đến TP.HCM và ngược lại. Vì vậy, phía chủ đầu tư đã nhận định rằng việc hoàn thiện các tuyến giao thông kết nối giữa Cảng HKQT Long Thành và TP.HCM là vô cùng cấp bách, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay các tuyến đường kết nối từ sân bay vào TP.HCM đang chịu áp lực quá tải nghiêm trọng.
Tuyến đường kết nối chính hiện nay là cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, dù đã vượt qua mức 25% sức chứa của nó với lưu lượng phương tiện thông qua, nhưng dự án mở rộng vẫn đang chậm rãi diễn ra. Trong khi đó, dự án cao tốc Bến Lức – Long Thành, nối liền miền Tây (từ H.Bến Lức, Long An) với miền Đông Nam bộ (H.Long Thành, Đồng Nai) và liên kết trực tiếp với Cảng HKQT Long Thành, đã khởi công từ năm 2014 và dự kiến thông xe phần đầu tiên vào năm 2018. Tuy nhiên, phải đến tháng 5 năm sau đó mới có thể tái khởi động sau quãng thời gian “treo cẩu”.
Chính phủ cùng Bộ GTVT đang thể hiện một tinh thần quyết liệt trong việc hướng dẫn các nhà thầu tập trung nỗ lực tối đa để đảm bảo rằng trước ngày 30.9.2025, dự án Cảng HKQT Long Thành phải được mở cửa trước khi nhà ga hoàn thành. Đồng thời, việc khởi công cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu vào ngày 18.6 đã bắt đầu với mục tiêu hoàn thành vào năm 2025, nhằm tạo ra một mạng lưới giao thông kết nối vùng Đông Nam Bộ, bao gồm các tuyến cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, cao tốc Bến Lức – Long Thành và các tuyến đường liên kết với Cảng HKQT Long Thành, như một xương sống quan trọng cho sự phát triển của khu vực này.
Trong bối cảnh đang nghiên cứu triệt để kết nối các phương tiện giao thông, không chỉ bộ, mà còn đường sắt và hệ thống metro, ga đầu mối đường sắt TP.HCM vừa đưa ra đề xuất tuyến đường sắt dài 22 km, nối liền sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành. Thành phố cũng xem xét cải thiện hệ thống đường sắt sân bay, kết nối những ga hành khách tại sân bay Tân Sơn Nhất với trung tâm TP.HCM và khu vực Thủ Thiêm, đồng thời kết nối với Cảng Hàng Không Quốc Tế Long Thành qua mạng lưới đường sắt quốc gia Thủ Thiêm – Long Thành.
“Quả đấm thép” của ngành hàng không
Vào tháng 6 năm 2015, Chủ tịch Quốc hội đã thông qua quyết định đầu tư được đưa ra từ tháng 6 năm 2015, tuy nhiên, sự hiện diện của Cảng Hàng không quốc tế Long Thành đã gắn liền với Quyết định số 911. Được phê duyệt như là một phần của kế hoạch phát triển hệ thống sân bay toàn quốc, ngày 24 tháng 10 năm 1997, cố Thủ tướng Phan Văn Khải đã ký ban hành quyết định này. Điều này đã đề xuất việc thành lập các dự án đầu tư để phát triển các sân bay Chu Lai, Long Thành và Cát Bi, với sự hình thành của những cảng hàng không nội địa cùng việc dự phòng cho cảng hàng không quốc tế. Hơn mười năm sau, vào ngày 14 tháng 6 năm 2011, nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký quyết định chấp thuận kế hoạch dự án phát triển Cảng Hàng không quốc tế Long Thành, với mục tiêu quyết thực hiện một cảng hàng không trung chuyển hàng đầu tại khu vực Đông Nam Á.
Sau hơn 2 thập kỷ vất vả và khó khăn, ông Lại Xuân Thanh đã nhấn mạnh rằng việc chính thức khởi công nhà ga và đường băng là một lời khẳng định mạnh mẽ về sự thăng tiến của ngành hàng không. Theo lời nhận định của những “bô lão” trong ngành, đây là bước tiến quan trọng đánh dấu sự thành công của “quả đấm thép” này. Ông Lại Xuân Thanh cũng nhấn mạnh rằng để phát triển một thị trường, hạ tầng là yếu tố quan trọng nhất. Khi nhà ga T3 hoàn thành, sân bay Tân Sơn Nhất sẽ có khả năng phục vụ 50 triệu hành khách, vẫn duy trì vị trí là cảng hàng không lớn nhất của Việt Nam.
Sân bay Long Thành trong giai đoạn đầu sẽ đóng vai trò quan trọng như một ‘đám cháy’ cùng Tân Sơn Nhất, giải quyết cả ách tắc trên bầu trời và trên mặt đất. Khi hoàn thiện quy hoạch và đạt năng lực khai thác 100 triệu lượt khách/năm, Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành sẽ thay thế vị trí của Tân Sơn Nhất, trở thành sân bay lớn nhất cả nước. Hai cảng hàng không này sẽ cùng nhau là ‘vũ khí’ đưa Việt Nam lên vị trí một trong những trung tâm hàng không hàng đầu khu vực, đồng thời thúc đẩy sự cạnh tranh của ngành hàng không Việt Nam trên sân khấu quốc tế.
TS Phạm Văn Hùng, Phó phân viện trưởng Phân viện Khoa học công nghệ GTVT phía nam, rất khẳng định rằng sau khi hoàn thành, Cảng HKQT Long Thành sẽ có tác động mạnh mẽ đối với nền kinh tế, định hướng phát triển quốc gia. Với mục tiêu phục vụ khách quốc tế chủ yếu tập trung về Long Thành, cảng hàng không này sẽ trở thành yếu tố quan trọng để vùng kinh tế phía nam nâng cao khả năng cạnh tranh trên tầm quốc tế. Ngoài ra, dự án kích hoạt này dự kiến sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực giao thông trong giai đoạn từ nay đến cuối năm, đồng thời kích thích sự phát triển của nhiều ngành dịch vụ và kinh tế, tạo nên một động lực mạnh mẽ cho kinh tế trong năm 2024.
